dr. ir. Martijntje Smits is filosofe en als universitair docent verbonden aan de opleiding Technische Innovatie Wetenschap van de TU Eindhoven. Ze promoveerde in 2002 bij Hans Achterhuis op het proefschrift Monsterbezwering. De culturele domesticatie van nieuwe technologie.
Genetisch gemanipuleerd voedsel, kernenergie, xenotransplantatie. Technologische innovaties maken vaak extreme reacties los. Wat de een met veel tromgeroffel onthaalt als bron van heil en voorspoed, wordt door de ander verguisd en verafschuwd als een aanslag op onze natuur en beschaving. Over en weer vliegen de verwijten dat de tegenpartij zich zou uitleveren aan emotie en eenzijdige rationaliteit. Als zich een nieuwe technologie aandient, vervalt de publieke opinie regelmatig in uitersten, stelt Smits. Neem de commotie rond voeding met genetisch gemodificeerde organismen, het ‘Frankensteinfood’. Terwijl voorstanders hierin de oplossing van het wereldvoedselprobleem zien, waarschuwen tegenstanders voor onvermoede gezondheidsrisico’s voor mens en ecosystemen.
Om die tegenstrijdige reacties te kunnen plaatsen, gaat Smits te rade bij Mary Douglas, een Britse cultureel antropologe die inzichten heeft ontwikkeld over reinheid en gevaar in traditionele samenlevingen. Op basis hiervan komt zij zelf met een monstertheorie: een monster is, net als een wonder, een dubbelzinnig fenomeen, iets dat afstoot èn aantrekt (door de verbinding van botsende culturele categorieën, zoals organisme en machine, mens en dier, man en vrouw, natuur en cultuur). Ook onze samenleving kent zulke monsters. Technologische innovatie blijkt een rijke bron van dubbelzinnige fenomenen die op gespannen voet staan met de bestaande (symbolische) orde.
Voor kloone4000 nam zij deel aan het openingsdebat vrijdag 16 september. Zaterdag 17 september gaf zij een lezing over Monsterbezwering en klonen.
relevante links:
