prof. dr. Johan Braeckman is hoogleraar Wijsbegeerte aan de Universiteit van Gent (België) en Socrates hoogleraar Ethiek aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast is hij als voorzitter verbonden aan de Belgische organisatie De Maakbare Mens.
samenvatting lezing 1 oktober 2005 (ook als mp3 te beluisteren in het archief)
De
mens heeft het recht zichzelf te verbeteren omdat wij een product zijn
van een evolutionair proces dat zich niets van ons heeft aangetrokken.
We zijn geen eindproduct, we zitten nog vol fouten en met betrekking tot
verschillende onderdelen zou je zelfs kunnen spreken over slecht ontwerp.
Maar we hebben nu te maken met een zeer krachtige technologie, waar we
eigenlijk nog niet klaar voor zijn.
Kloneren roept negatieve associaties op: klonen van dictators, geen vrije
wil, legertje slaven, kloon keert zich tegen zijn schepper; de uiteindelijke
'echte' klonen kunnen te maken krijgen met deze negatieve cultuur-historische
erfenis.
Het Europees Parlement heeft zich uitgesproken tegen het kloneren van
mensen omdat het strijdig zou zijn met het principe van gelijkheid, omdat
het eugenetische/racistische selectie zou mogelijk maken en een inbreuk
zou zijn op het recht op individuele genetische identiteit en belediging
van de menselijke waardigheid.
Dit is sterk overdreven gesteld. Omdat een kloon als een kopie wordt beschouwd
heeft hij/zij de negatieve smaak van imitatie. Maar de kloon is slechts
genetisch identiek, een eeneiige tweeling is ook genetisch identiek, maar
is niet hetzelfde qua karakter, persoonlijkheid, enz. Zij zijn ook niet
minderwaardig als mens. Menselijke waardigheid heeft te maken met autonoom
keuzes kunnen maken, richting geven aan je eigen leven, zelfbewustzijn
en het ervaren van pijn en geluk. Kloneren vergroot de mogelijkheden juist.
Geplande voortplanting is beter dan natuurlijk of toevallige voortplanting,
de kinderen zijn gewenst en komen op het juiste moment. Respect verlies
je niet door de manier waarop je bent verwekt, net zo min als IVF kinderen
anders (mogen) worden behandeld. In de natuur zijn geen normen waar we
ons aan moeten houden, de normen zijn een menselijk product. En over kloneren
staat niets in de Bijbel, dus wat Gods wil is in deze zaak is onduidelijk.
Stelling: de enige huidige doorslaggevende ethische reden om geen mens
te verwekken door kloneren is de medische onveiligheid. Het risico van
versnelde veroudering (naast andere risico's) door het kloneren met adulte
cellen is momenteel nog te groot.
Stelling: mocht een gezond kind door kloneren worden verwekt, dan zou
ons dat niet voor bijzondere pedagogische of andere problemen plaatsen.
Te hoge verwachtingen van een kind zijn sowieso niet goed, een genetisch
optimaal kind kan net zo gepushed worden door de ouders als nu al vaak
gebeurt, dat is onderdeel van opvoeding.
Mensen kunnen een 'kloonkind' willen omdat ze een genetische band willen
hebben met hun kind, maar niet in staat zijn om op een andere manier een
eigen kind te maken (onvruchtbaar, genetisch defect, erfelijke risico’s).
english summary of Johan Braeckman lecture
Humanity
has the right to improve itself because we are the product of an evolutionary
process that is not concerned with us. We are not a final product - we
are still full of errors and in certain aspects you might say it is a
stupid design. But we are dealing with a very powerful technology, one
we are not quite ready for.
Cloning evokes negative associations: clones of dictators, no free will,
armies of slaves, the clone turns against his creator; eventually the
‘real’ clones will have to deal with this negative heritage.
The European Parliament has pronounced itself against human cloning because
it is considered to be incompatible with the principle of equality, because
it would make eugenic/racist selection possible, would violate the right
to an individual genetic identity and is insulting to human dignity.
This is over-exaggerated. Because a clone is considered a copy, it carries
the negative aura of imitation. But a clone is only genetically identical,
a monozygotic twin is also genetically identical, but not the same in
character, personality etc. Nor are they inferior human beings. Human
dignity has to do with making independent choices, giving direction to
your own life, self-consciousness and experiencing pain and joy. Cloning
is expanding these possibilities. Family planning is better than natural
or coincidental conception, the children are wanted and arrive at the
right time. You don’t loose respect because of the way you were
conceived, IVF children are/should not be treated differently either.
There are no standards in nature that tell us what to do and what not
to do , our values are a human creation. And there is nothing stated about
cloning in the Bible, so God’s will in this matter is unclear.
Thesis: the only ethical reason not to create a human by cloning is medical
insecurity. Cloning with adult cells is too risky, causing accelerated
aging and other risks.
Thesis: a cloned child will not confront us with particular problems in
child-rearing. High expectations of a child are not good anyway, a genetically
improved child can be pushed by its parents as well, as is often the case
already; this is part of upbringing.
People want a cloned child because they want a genetic link with their
child, but are not capable of making a child themselves (because of infertility,
genetic defects or hereditary risks)
